Een vertaling van het Nieuwe Testament met Joods commentaar. Je zou zeggen: wie zit daar nu, vandaag de dag op te wachten? Maar ik was gretig. Want het is een lijvig boek en niet goedkoop, maar tijdens mijn theologiestudie kon ik als beginnende gastvoorganger mijn nog basale bijbelkennis in rap tempo opkrikken met het origineel, de Jewish Annotated New Testament. Dus nu de tweede editie van die becommentarieerde bijbel in het Nederlands is vertaald en gekoppeld is aan de NBV21, wil ik dát boek voortaan op mijn bureau hebben liggen.

De timing van dit boek lijkt verkeerd, of althans de titel. Er zullen lezers zijn die al terugdeinzen bij de aanduiding ‘Joods’. Wat de regering van Netanyahu onder toeziend oog van de westerse wereld aanricht, heeft verwoestende weerslag op de reputatie van heel Israel en helaas ook op alles wat vanuit Israel en het Jodendom aan cultureel-religieuze rijkdom voortkwam en voortkomt. Er zijn er die met het zien van de gruwelijke beelden uit de Palestijnse gebieden hun bijbel alleen nog maar willen lezen met de bril van ‘dekolonisatie’ of wat voorheen heette bevrijdingstheologie.

Maar juist voor wie de bijbel nauwelijks nog ter hand neemt vanwege politieke allergie en weerzin, kan dit boek nieuwe ingangen bieden, via de historisch-kritische toelichting.

Er zijn er die met het zien van gruwelijke beelden hun bijbel alleen nog willen lezen met de bril van de bevrijdingstheologie

Ook zij op wie de bijbelse wereld als geheel vreemd overkomt of wie onder tijdsdruk staan, zouden zich de investering voor dit boek mogen gunnen (of de moeite mogen nemen om een briefje te schrijven aan hun plaatselijke bibliotheek om een exemplaar aan te schaffen). Doopsgezinden waren ooit blij om in het begin van hun verzet tegen de kerk van hun dagen voortaan zelf hun bijbel te mogen lezen én uit te leggen. Tegenwoordig laten we het onder tijdsdruk graag aan ChatGPT over om onze bijbel aan ons uit te leggen. Volgens sommigen staat de bijbelse wereld zelfs zo ver van ons af, dat we bijbel maar als folklore in de kast moeten laten staan en voortaan in de kerk beter een verhaal kunnen houden aan de hand van wat modernere bronnen. Doodsteek voor je christelijke geloof, als je het mij vraagt.

Wie niet wil laten varen wat Gods Geest ooit in je begon en wie niet klakkeloos wil overnemen hetgeen ChatGPT reproduceert aan pseudo-bijbelse prietpraat en zelfs ronduit desastreuze theologie, zal zelf weer moeten gaan lezen. Dit boek geeft daarbij een grondige begeleiding in de Joodse (en zijdelings Romeinse) wereld waarin de geschriften zijn ontstaan. Laat je informeren door de uitgebreide noten bij de tekst en/of door een van de bijna zestig (!) essays die aan het boek zijn toegevoegd. Een greep uit de onderwerpen die worden uitgediept, en die je dus helpen als je tijdens het lezen van de bijbel vastloopt vanwege een gebrek aan achtergrondkennis: wat is dat nu eigenlijk, dat ‘Sanhedrin’ waarvoor Jezus gedaagd werd? Hoe was de verhouding van Paulus tot het Jodendom van zijn tijd? En als het over al die ‘offers’ gaat in de bijbel, welke gedachtegang zat erin en zat er ook een bepaald systeem in?

Kortom, een gedegen boek, voor de lezer die de bijbel liefheeft, maar grond onder de voeten zoekt bij het lezen.

Tekst: Iris Speckmann
Beeld: Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap